Tag: Auto&tech

  • Studimi ngre shqetësimin: Mbi 50% e videove për shëndetin mendor më të ndjekura në Tik Tok përmbajnë dezinformata

    Studimi ngre shqetësimin: Mbi 50% e videove për shëndetin mendor më të ndjekura në Tik Tok përmbajnë dezinformata

    Më shumë se 50% e videove më të ndjekura në TikTok që ofrojnë këshilla për shëndetin mendor përmbajnë dezinformata, kështu thuhet në një një hetimi të publikuar nga The Guardian, duke ngjallur shqetësime serioze mes ekspertëve të fushës dhe deputetëve britanikë.

    Hetimi përfshiu analizimin e 100 videove më të njohura të postuara nën hashtagun #mentalhealthtips, të cilat u vlerësuan nga një grup psikologësh, psikiatrësh dhe akademikësh. Nga to, 52 u cilësuan si të pasakta ose të rrezikshme, për shkak të përhapjes së informacionit të gabuar rreth ankthit, depresionit, traumës dhe çrregullimeve të tjera mendore.

    Ekspertët kritikuan përdorimin e termave terapeutikë jashtë kontekstit, sugjerimet e thjeshtuara për çështje komplekse dhe promovimin e trajtimeve pa bazë shkencore, si ngrënia e portokallit në dush për të ulur ankthin apo përdorimi i suplementeve të paaprovuara.

    “Shumë nga këto video patologjizojnë ndjenjat normale të përditshme dhe paraqesin përjetimet si sëmundje mendore të rënda”, tha Dr. Dan Poulter, psikiatër dhe ish-ministër i shëndetësisë.

    Amber Johnston, psikologe klinike, paralajmëroi se shumë video krijojnë përshtypjen e gabuar se trajtimi i traumës është i shpejtë dhe universal, ndërkohë që realiteti kërkon kujdes të personalizuar nga profesionistë të kualifikuar.

    Platformat sociale nën kritikë

    Deputetët britanikë reaguan ashpër ndaj zbulimeve, duke i cilësuar ato si “shqetësuese” dhe “dënuese”. Ata kërkuan nga qeveria rregullim më të fortë të përmbajtjeve digjitale, veçanërisht atyre që ndikojnë drejtpërdrejt në shëndetin mendor të qytetarëve, sidomos të rinjve.

    “Algoritmet e TikTok-ut po amplifikojnë dezinformimin që lidhet me shëndetin mendor”, deklaroi Chi Onwurah, kryetare e Komitetit të Teknologjisë në Parlamentin britanik. Ajo shtoi se ka mangësi të dukshme në Aktin e Sigurisë Online, i cili duhet të përforcohet për të adresuar këtë problem.

    TikTok mbron veten

    Në përgjigje të kritikave, TikTok tha se platforma e tij është një vend i hapur për shprehjen personale dhe ndarjen e përvojave autentike, por se 98% e përmbajtjeve të dëmshme për shëndetin mendor hiqen përpara se të raportohen, sipas kompanisë.

    Platforma tha gjithashtu se bashkëpunon me OBSH-në dhe NHS-në për të ofruar informacion të saktë dhe për të drejtuar përdoruesit drejt burimeve të besueshme.

    Ndërkohë, ekspertët vazhdojnë të paralajmërojnë se edhe pse mediat sociale mund të ndihmojnë në ndërgjegjësim, ato nuk mund të zëvendësojnë diagnostikimin profesional dhe mbështetjen e specializuar në fushën e shëndetit mendor.

  • Nga kamarierët deri te programerët, si po ndikon Inteligjenca Artificiale te profesionet në Kosovë

    Nga kamarierët deri te programerët, si po ndikon Inteligjenca Artificiale te profesionet në Kosovë

    Në Kosovë teknologjia e informacionit është një nga sektorët me pagat më të larta, por është edhe ndër më të ekspozuarit ndaj një fuqie të re, Inteligjencës artificiale.

    Sipas një raporti të fundit të Organizatës Botërore të Punës, një në katër punëtorë në nivel global mund të përballet me zëvendësim të pjesshëm nga inteligjenca artificiale.

    Më të rrezikuar janë ata me paga më të larta dhe që punojnë në vendet më të zhvilluara, profile që përkojnë shpesh me sektorin e teknologjisë informative.

    Kush s’rrezikohet fare?

    Kamarierët, minatorët, kopshtarët, bujqit e disa të tjerë.

    Në Kosovë sektori i teknologjisë së informacionit dhe komunikimit punëson afro 13 mijë persona.

    Shumica janë të rinj dhe të orientuar drejt zhvillimit të softuerëve, aplikacioneve dhe ueb faqeve, fusha ku përdorimi i inteligjencës artificiale po bëhet gjithnjë e më i zakonshëm.

    Disa tregojnë se kjo teknologji e re më shumë ua ka lehtësuar punën se sa që ua ka rrezikuar atë.

    Valon Canhasi nga Hallakate, thotë se njerëzit duhet të mësohen të punojnë me inteligjencën artificiale e jo kundër saj.

    “Jemi më të shpejtë, më të saktë dhe më të qartë në çdo hap të punës sonë. Po kemi më pak staf, por kemi edhe më shumë kapacitet”, ka deklaruar Canhasi.

    Organizatat vendase të teknologjisë theksojnë se nuk janë profesionet që rrezikohen, por detyrat rutinore që s’kërkojnë kreativitet dhe mendim kritik.

    Ato besojnë se përparësi në Kosovë është popullsia e re.

    “Duke marrë parasysh popullsinë në moshë të re, kryesisht në sektorin e tik-ut, potenciali për t’u përshtatur me pozitat që transformohen është i lartë”, ka deklaruar Aldo Baxhaku, zyrtar i komunikimit publik në Shoqatën e Teknologjisë së Informacionit dhe Komunikimit të Kosovës (STIKK).

    E si të mbijetohet?

    Ekspertët lokal e ndërkombëtarë thonë se ata që e kuptojnë dhe e integrojnë inteligjencën artificiale në punën e tyre të përditshme do të jenë më të përgatitur për të ardhmen që tashmë ka nisur.

  • Më shumë se 50 shtesa të Chrome po ju spiunojnë fshehurazi

    Më shumë se 50 shtesa të Chrome po ju spiunojnë fshehurazi

    Studiuesit e sigurisë kibernetike nga Domain Tools po paralajmërojnë se qindra zgjerime të Chrome po vjedhin fshehurazi të dhëna dhe po aktivizojnë programe keqdashëse, raporton BleepingComputer.

    Shumë nga këto zgjerime keqdashëse shfrytëzojnë popullaritetin e markave të njohura si Fortinet, YouTube, Deepseek AI dhe Calendly, duke rritur ndjeshëm rrezikun që përdoruesit t’i instalojnë ato pa vetëdije dhe të futen në telashe.

    Sipas informacioneve, Google tashmë ka hequr shumë nga këto zgjerime nga Chrome Web Store, raporton portali PC World.

    Një situatë e ngjashme u vu re muajin e kaluar, kur një studiues i sigurisë kibernetike nga Secure Annex zbuloi një numër të madh zgjerimesh keqdashëse të Chrome që po përhapeshin përmes reklamave dhe faqeve mashtruese të internetit. Është publikuar gjithashtu një listë e plotë e këtyre shtesave, gjë që është një tjetër kujtesë pse është thelbësore të kontrolloni me kujdes të gjitha shtesat në shfletuesin tuaj.

    Për të qëndruar të sigurt, gjithmonë shqyrtoni të gjitha vlerësimet e disponueshme përpara se të shkarkoni ndonjë shtesë dhe kontrolloni dy herë që po shkarkoni versionin zyrtar. Më poshtë është një listë e tetë shtesave më të shkarkuara keqdashëse:

    • Cuponomia – Kupon dhe Kthim Parash (700,000 shkarkime)

    • Mbrojtja e Zgjerimit të Mburojës së Zjarrit (300,000 shkarkime)

    • Siguri Totale për Chrome™ (300,000 shkarkime)

    • Protecto për Chrome™ (200,000 shkarkime)

    • Browser WatchDog për Chrome (200,000 shkarkime)

    • Securify për Chrome™ (200,000 shkarkime)

    • Kontrolli i shfletuesit për Chrome nga Doctor (200,000 shkarkime)

    • Zgjidhni Mjetet tuaja të Chrome (200,000 shkarkime)

  • Shumë e kanë përdorur, por më në fund i ka ardhur fundi Mozilla

    Shumë e kanë përdorur, por më në fund i ka ardhur fundi Mozilla

    Mozilla ka njoftuar se do të ndërpresë shërbimin Pocket më 8 korrik 2025, duke u fokusuar në projekte që përputhen më mirë me zakonet e reja të përdoruesve në internet.

    Përdoruesit do të kenë mundësinë të eksportojnë të dhënat e tyre deri më 8 tetor 2025, pas së cilës të gjitha të dhënat do të fshihen përgjithmonë.

    Pretenduesit e abonimeve vjetore do të marrin rimbursime të pjesshme bazuar në periudhën e përdorimit.

    Pocket, i njohur fillimisht si Read It Later, u prezantua në vitin 2007 dhe u bë i njohur për ruajtjen e artikujve, recetave dhe videove për lexim të mëvonshëm.

    Mozilla e integroi atë në shfletuesin Firefox në vitin 2015 dhe e bleu plotësisht në vitin 2017. Megjithatë, për shkak të ndryshimeve në mënyrën se si përdoruesit konsumojnë përmbajtje në internet, Mozilla vendosi të mbyllë shërbimin.

    Buletini javor “Pocket Hits” do të vazhdojë nën emrin e ri “Ten Tabs”, por nuk do të ketë më botime gjatë fundjavës. Gjithashtu, Mozilla do të ndërpresë edhe shërbimin Fakespot, një mjet për zbulimin e komenteve të rreme, për shkak të vështirësive në mbajtjen e modelit të tij të biznesit.

  • Harrojeni Chrome dhe Maps, aplikacioni i ri i Google është ajo që ju nevojitet

    Harrojeni Chrome dhe Maps, aplikacioni i ri i Google është ajo që ju nevojitet

    Vegla popullore i inteligjencës artificiale nga Google, NotebookLM, tani është i disponueshëm si aplikacion për Android dhe iOS.

    Ky aplikacion, i mbështetur nga modeli gjuhësor Gemini 2.0, synon t’ju ndihmojë të kuptoni dhe strukturoni përmbajtje komplekse, pasi kombinon funksionet e shënimeve, përmbledhjeve të inteligjencës artificiale dhe analizës së njohurive në një vend, transmeton Telegrafi.

    NotebookLM pranon burime të ndryshme të të dhënave: PDF, faqe interneti, dokumente Google Docs, prezantime ose edhe video në YouTube.

    Nga ky informacion, aplikacioni gjeneron automatikisht përmbledhje, u përgjigjet pyetjeve dhe ofron frymëzim, me citime të sakta burimore.

    Kjo është veçanërisht e dobishme për studentët, krijuesit ose këdo që punon rregullisht me përmbajtje të gjerë.

    Parimi është i thjeshtë: hapni një fletore të re në aplikacion, ngarkoni materialet tuaja dhe do të merrni një përmbledhje të strukturuar të përmbajtjes më të rëndësishme.

    Një nga pikat kryesore është funksioni audio, ku përmbajtja përpunohet si një podcast. Dy moderatorë virtualë diskutojnë një temë të caktuar – sipas dëshirës dhe me pyetje që ju interesojnë.

    Edhe pse, për të qenë i sinqertë, kjo “bisedë” nuk tingëllon gjithmonë plotësisht e rrjedhshme, është prapëseprapë një demonstrim mbresëlënës se si informacioni i ri do të bëhet më i kuptueshëm për t’u dëgjuar në të ardhmen.

  • Musk deklarohet pasi u raportua se X është jashtë funksionit: Po fle me serverat

    Musk deklarohet pasi u raportua se X është jashtë funksionit: Po fle me serverat

    Pasi platforma X pati përsëri probleme me funksionimin e saj në mbarë botën, foli edhe pronari i saj, Elon Musk.

    Platforma X po përjetonte probleme me performancën dje, me përdorues në të gjithë botën që raportonin vështirësi në hyrje, ngarkim përmbajtjeje dhe dërgim mesazhesh.

    Problemet u shfaqën si në desktop ashtu edhe në aplikacionet mobile të X, transmeton Telegrafi.

    Elon Musk foli hapur në X pasi shumica e problemeve u zgjidhën.

    “Jam rikthyer të kaloj 24/7 në punë dhe të fle në dhoma konferencash, dhoma serverash ose fabrika”, tha Musk në postim.

    X konfirmoi se shkaku i problemit ishin problemet teknike me qendrën e të dhënave.

    Pati një zjarr në njërën nga qendrat e të dhënave pranë Portlandit, gjë që mund të kishte ndikuar në stabilitetin e shërbimit.

    Kjo ishte ndërprerja e dytë e madhe e X-it në vetëm 24 orë. Incidenti i parë u regjistrua të enjten, kur, sipas një njoftimi zyrtar nga ekipi i inxhinierisë së X, pati një defekt në qendrën e të dhënave. /Telegrafi/

     

  • Estonia kërkon përdorimin e telefonave në shkolla

    Estonia kërkon përdorimin e telefonave në shkolla

    Ndërsa shumë shkolla në Angli kanë ndaluar përdorimin e telefonave inteligjentë , në Estoni – e cila konsiderohet si fuqia e re evropiane e arsimit – nxënësve u kërkohet rregullisht të përdorin pajisjet e tyre në klasë dhe, nga shtatori, atyre do t’u jepen llogaritë e tyre të Inteligjencës Artificiale.

    Vendi i vogël baltik – me popullsi 1.4 milion – është bërë në heshtje vendi me performancën më të lartë në Evropë, në programin e Organizatës për Bashkëpunim Ekonomik dhe Zhvillim për vlerësimin ndërkombëtar të studentëve (PISA), duke tejkaluar fqinjën e saj të afërt Finlandën.

    Ka shumë arsye për suksesin e Estonisë, por përqafimi i gjithçkaje digjitale e dallon atë nga të tjerët, shkruan Euronews Albania.

    Ndërsa Anglia dhe vende të tjera e kufizojnë përdorimin e telefonit në shkollë për shkak të shqetësimeve se ai dëmton përqendrimin dhe shëndetin mendor, mësuesit në Estoni i inkurajojnë në mënyrë aktive nxënësit ta përdorin telefonin e tyre si një mjet mësimor.

    Tani Estonia po lanson një iniciativë kombëtare të quajtur AI Leap , e cila thotë se do t’i pajisë nxënësit dhe mësuesit me “mjete dhe aftësi të Inteligjencës Artificiale të nivelit botëror”.

    Licencat po negociohen me OpenAI, gjë që do ta bëjë Estoninë një platformë testimi për Al në shkolla.

    Qëllimi është të ofrojë qasje falas në mjetet e të nxënit të Al për 58,000 nxënës dhe 5,000 mësues deri në vitin 2027, duke filluar me 16 dhe 17-vjeçarët këtë shtator.

    Zyrtarët thonë se kjo do ta bëjë Estoninë “një nga vendet më të zgjuara që përdorin Al”.

  • OpenAI blenë kompaninë e njeriut që e bëri të famshëm dizajnin e iPhone

    OpenAI blenë kompaninë e njeriut që e bëri të famshëm dizajnin e iPhone

    Me sa duket, OpenAI ka vendosur të eksperimentojë dhe të hyjë në fushën e harduerëve.

    OpenAI po blen startup-in “io”, të themeluar nga Jony Ive, për 6.5 miliardë dollarë, shkruan The New York Times.

    Kompania e konfirmoi lajmin në një postim në faqen e saj të internetit, me një foto shoqëruese të dy biznesmenëve.

    Pretendohet se fotografia është reale dhe jo e gjeneruar nga inteligjenca artificiale, transmeton Telegrafi.

    Si pjesë e marrëveshjes, Ive dhe studioja e tij e dizajnit LoveForm do të vazhdojnë të operojnë në mënyrë të pavarur nga OpenAI.

    Megjithatë, Scott Cannon, Evans Hankey dhe Tang Tan, të cilët bashkëthemeluan “io” me Ivo-n, po bëhen punonjës të OpenAI, së bashku me rreth 50 inxhinierë, dizajnerë dhe studiues të tjerë.

    Në bashkëpunim me ekipet ekzistuese të OpenAI, ata do të punojnë në harduer që u lejon njerëzve të bashkëveprojnë me teknologjitë OpenAI.

    OpenAI nuk zbuloi nëse blerja do të paguhet me para në dorë apo me aksione.

    Sipas Wall Street Journal, ky është një transaksion i plotë aksionesh, duke pasur parasysh që OpenAI ende nuk po nxjerr fitim nga operacionet e saj.

    Kur Altman u pyet se si do ta financonte këtë blerje, ai i tha The Times se media ishte më e shqetësuar për financimin dhe të ardhurat e OpenAI sesa për vetë kompaninë.

    “Do të jemi mirë. Faleminderit për shqetësimin tuaj”, theksoi Altman.

    Marrëveshja është ende në pritje të miratimit nga autoritetet rregullatore.

    Në një intervistë me The Times, CEO i OpenAI, Sam Altman, dhe Jony Ive, i njohur më së miri për dizajnin e tij të iPhone, thanë se qëllimi i partneritetit është të krijojnë produkte të jashtëzakonshme që e ngrenë lart njerëzimin.

    “Ekipi i io, i përqendruar në zhvillimin e produkteve që frymëzojnë, fuqizojnë dhe mundësojnë, tani do të bashkohet me OpenAI për të punuar më ngushtë me ekipet e kërkimit, inxhinierisë dhe prodhimit në San Francisko”, tha OpenAI në faqen e saj të internetit në lidhje me blerjen.

    “Ndërsa io integrohet me OpenAI, Johnny dhe LoveForm do të marrin role të rëndësishme në dizajn dhe krijimtari brenda OpenAI dhe io”, thotë Altman.

    Sipas raportimeve, OpenAI tashmë kishte 23% të aksioneve në io bazuar në një marrëveshje që dy kompanitë arritën në fund të vitit 2024. Tani OpenAI po paguan rreth pesë miliardë dollarë për të marrë kontrollin e plotë të startup-it.

    Nëse kjo do të thotë që pajisjet fizike OpenAI së shpejti do të na presin dhe në çfarë forme do të jenë të disponueshme, mbetet e paqartë për momentin.

    Përshkrimi i videos në YouTube të treguar më poshtë thotë: “Po ndërtojmë një familje produktesh të inteligjencës artificiale për të gjithë”.

  • Apple nuk është i kënaqur me ndryshimet e fundit

    Apple nuk është i kënaqur me ndryshimet e fundit

    Për shkak të rregulloreve evropiane, Apple është detyruar të bëjë disa ndryshime që nuk i ka pritur mirë.

    Për të vepruar në përputhje me Ligjin për Tregjet Digjitale dhe Shërbimet Digjitale në Evropë, kompanitë e mëdha teknologjike kanë zbatuar tashmë disa ndryshime në mënyrën e operimit në Bashkimin Evropian. Për të njëjtën arsye, Apple po përgatit një tjetër ndryshim mjaft të madh, i cili lidhet me përdorimin e asistentëve zanorë në telefonat e saj.

    Aktualisht, kompania përdor si asistent të parazgjedhur Siri-n, me të cilin përdoruesit komunikojnë prej më shumë se një dekade. Por, sipas ligjeve të reja që synojnë t’u japin përdoruesve më shumë liri në përdorimin e produkteve dhe shërbimeve, ata në të ardhmen mund të kenë mundësinë të caktojnë si asistent të parazgjedhur një opsion konkurrues në vend të Siri-t në iPhone.

    Apple ka qenë e detyruar edhe më parë të ndryshojë praktika të kahershme të biznesit, dhe Siri është vetëm viktima më e fundit në përpjekjet e kompanisë për t’u përshtatur me rregullat evropiane. Apple është aktualisht duke përgatitur terrenin për ta zbatuar këtë ndryshim në telefonat e saj me kalimin e kohës, por ai do të vlejë vetëm për tregun e Bashkimit Evropian, ndërsa në tregjet e tjera Siri do të mbetet asistent zëri i parazgjedhur.

    Në vend të Siri – asistentë konkurrentë

    Në mënyrë konkrete, kjo do të thotë se në të ardhmen, qytetarët evropianë mund të komunikojnë me Google Assistant, në vend të Siri-t, dhe ekziston edhe mundësia e përdorimit të çatbotëve të bazuar në inteligjencë artificiale si ChatGPT ose DeepSeek. Apple aktualisht u lejon një pjese të përdoruesve të dërgojnë disa kërkesa drejt ChatGPT-së, por nëse çatboti i OpenAI zëvendëson Siri-n në telefonat iPhone, atëherë ky proces ndërmjetësues do të hiqet dhe përdoruesit do të komunikojnë direkt me ChatGPT-në.

    Nuk dihet ende se kur Apple do ta zbatojë këtë ndryshim në tregun e BE-së, por është e qartë se kompania nuk është e kënaqur me faktin që po detyrohet t’u lejojë përdoruesve të zëvendësojnë shërbimet e saj me ato të konkurrentëve.

    Siç dihet, Apple po përgatiste ndryshime të mëdha për Siri-n që duhej të prezantoheshin tashmë në telefonat e saj, por zhvillimi nuk ka ecur siç ishte planifikuar, dhe prezantimi është shtyrë për vitin e ardhshëm. Kompania kishte planifikuar që Siri, me ndihmën e inteligjencës artificiale, të mund të kryente veprime të ndryshme në emër të përdoruesit – për shembull, të porosiste ushqim apo të tjera shërbime. Gjithashtu, plani ishte që Siri të bëhej aq inteligjent sa të plotësonte formularë online në emër të përdoruesit dhe të kryente veprime të ngjashme.

    Por është dëshmuar se për të realizuar këto risi do të nevojitet shumë më tepër kohë dhe zhvillim, dhe mbetet e paqartë nëse Apple do të arrijë t’i realizojë deri vitin e ardhshëm. Nëse nuk e arrijnë përparimin e dëshiruar, nuk ka dyshim se një pjesë e përdoruesve (të paktën në Evropë), kur t’u ofrohet mundësia, mund ta zëvendësojnë Siri-n me ndonjë nga asistentët e AI që do të jenë më të avancuar dhe më të aftë.

  • Si po e ndryshon tregun e punës inteligjenca artificiale?

    Si po e ndryshon tregun e punës inteligjenca artificiale?

    Pagat më të larta në Kosovë janë në sektorin e teknologjisë së informacionit. Por, shumë detyra në këtë sektor tashmë mund të kryhen nga inteligjenca artificiale (IA). Organizata Ndërkombëtare e Punës paralajmëron se asnjë profesion nuk është plotësisht i sigurt, por ekspertët e fushës e shohin atë më shumë si ndihmë sesa rrezik.

    Që më shumë se një dekadë, Lend Kelmendi ka hyrë në botën e teknologjisë së informacionit dhe komunikimit.

    Nga koha kur ai kishte filluar karrierën e deri tani që mban pozitën e drejtorit të inxhinierisë në kompaninë Kutia, shumëçka ka ndryshuar.

    “Ka qenë njëri prej versioneve të ChatGPT-së, që, kur ka dalë, ke mundur të thuash se të ka ndihmuar në punë”, thotë Kelmendi për Radion Evropa e Lirë.

    Programet e para të inteligjencës artificiale nuk ishin të përsosura, thotë Kelmendi. Por, me kalimin e kohës, ato janë bërë pjesë gjithnjë e më e rëndësishme e punës së tij dhe kolegëve të tij.

    Për Albi Hotin, programer, inteligjenca artificiale (IA) ka qenë pjesë e punës së tij që nga fillimi i karrierës, rreth dy vjet e gjysmë më parë.

    “Ne e dimë që IA-ja mëson, mëson edhe nga ne. Sa më shumë që e përdorim, aq më shumë mëson ajo edhe prej përdoruesve të vet. Kështu që është ndihmë e madhe”, thotë Hoti.

    Për çka e përdorin ata? Për të zgjidhur probleme të ndryshme në punën e tyre, për të kryer detyrat që s’kërkojnë shumë kreativitet…

    Por, një raport i publikuar këtë javë nga Organizata Botërore e Punës (ILO) paralajmëron se gjithnjë e më shumë detyra të këtij sektori – dhe jo vetëm – mund të kryhen nga inteligjenca artificiale.

    Çka do të thotë kjo? Se disa profesione në të ardhmen mund të bëhen të panevojshme.

         

    Në raportin e ILO-së thuhet se një në katër punëtorë në të gjithë botën është i angazhuar në një profesion që rrezikohet të zëvendësohet deri në një masë nga inteligjenca artificiale.

    Më të rrezikuar thuhet të jenë ata që kanë të ardhura më të larta dhe që janë të punësuar në vende më të pasura.

    Besnik Rama, drejtor ekzekutiv i kompanisë Novende dhe ligjërues për inteligjencë artificiale, shpjegon se si më parë teknologjia ka zëvendësuar punët fizike me makina të ndryshme, por tani ka nisur zëvendësimin edhe të “punëve intelektuale”.

    “Çdo profesion do të preket nga IA-ja, disa më shumë e disa më pak. Mirëpo, të gjitha profesionet do të lehtësohen në kryerjen e punës së tyre nga IA-ja”, thotë Rama për REL-in.

     

    Ai parasheh që inteligjenca artificiale në të ardhmen të caktojë terapi mjekësore, të japë këshilla juridike…

    “E, posaçërisht, programerët do të jenë ndër më të prekurit nga IA-ja”, shton ai.

    Çka të bëjmë përballë këtij rreziku? Rama i ka dy këshilla: pranojeni IA-në si pjesë të realitetit dhe përqafojeni e mësoni si ta inkuadroni në punën tuaj.

    “Programerët nuk do të asgjësohen nga IA-ja. Mirëpo, IA-ja do ta bëjë punën e tyre më të thjeshtë, si në shpejtësinë e zgjidhjes së problemeve, ashtu edhe në kualitetin e zhvillimit”, thotë ai.

    Sektori i informimit dhe komunikimit punëson gati 13 mijë persona në Kosovë, sipas të dhënave të Administratës Tatimore të Kosovës për janarin e vitit 2025. Prej tyre, rreth tetë mijë janë djem, ndërsa shumica janë nga 15 deri në 34 vjeç.

    Paga mesatare bruto në këtë sektor është 1.177 euro, por zhvilluesit e softuerëve arrijnë paga edhe shumë më të larta.

    Edhe Aldo Baxhaku, zyrtar për komunikim publik në Shoqatën e Teknologjisë së Informacionit dhe Komunikimit të Kosovës (STIKK), thotë se fokusi duhet të jetë te shkathtësistë e zëvendësueshme, e jo profesionet.

    “Nëse në pozitën që je, kryen vetëm detyra shabllon, përsëritëse, rutinore dhe nuk luan rol kreativiteti ose mendimi kritik, ekspozimi ndaj automatizimit ose zëvendësimit nga IA-ja është i lartë”, thotë Baxhaku për REL-in.

    Ai thotë se kompanitë e sektorit të teknologjisë informative në Kosovë janë të specializuara pikërisht në ofrimin e zgjidhjeve kreative, që ai thotë se “IA-ja, të paktën për momentin, nuk i zëvendëson dot në mënyrë efektike”.

    Shkaku i popullsisë së re të Kosovës, sidomos atyre të angazhuar në këtë sektor, Baxhaku është i bindur se potenciali në Kosovë për t’u përshtatur me ndryshimet e tilla është i lartë.

    Rama dhe Baxhaku pajtohen në një pikë: Kush nuk dëshiron të zëvendësohet nga inteligjenca artificiale apo të mbetet prapa, duhet ta bëjë atë pjesë të procesit të punës.

    Kjo tashmë po ndodh në shumë kompani në Kosovë, thonë ata dy, si në procesin e planifikimit, rekrutimit, prodhimit të përmbajtjes audio-vizuele, etj.

    Drejtori i inxhinierisë në Kutia, Kelmendi, thotë se megjithatë ka disa gjëra që IA-ja nuk di t’i bëjë.

    “Nëse flasim për zgjidhjen e problemeve që nuk janë shfaqur më herët, IA-ja nuk di se si t’i zgjidhë”, thotë ai.

    Kështu që, ai thotë se të vetmit inxhinierë që do të zëvendësohen janë “inxhinierët që nuk do ta përdorin IA-në”.